aaarss

Geschiedenis

Betekenis van de naam
De oudste geschreven vermelding van Nevele luidt Niviala (eind 9e eeuw in een kopie van 941).
In deze naam schuilt naar alle waarschijnlijkheid het Keltische nevia-ialo wat nieuwland, nieuw ontgonnen land betekent.

Nevele tijdens de Middeleeuwen
Hoewel archeologische vondsten wijzen op voorhistorische en Gallo-Romeinse bewoning, schrijft Nevele vooral geschiedenis vanaf de Middeleeuwen.
Het Land van Nevele was toen één van de belangrijkste heerlijkheden van de kasselrij Oudburg in het graafschap Vlaanderen. Het Land van Nevele bestond toen uit verschillende dorpen (Nevele, Deurle, Gottem, Landegem, Lotenhulle, Meigem, Poesele, Sint-Maria-Leerne, Sint-Martens-Leerne, Vinkt, Vosselare, Wontergem, Zeveren en uitgestrekte gebieden tussen Wervik en Kortrijk en tussen Doornik en Kortrijk) en werd bestuurd door de heren van Nevele.
De hoofdplaats van Het Land van Nevele was het dorp Nevele zelf dat het statuut had van stad en vrijheid. Dit leidt men af uit het oudst bewaarde zegel van Nevele van 21 juni 1316. De tekst luidt als volgt (vertaling): zegel van de schepenen van de stad Nevele in Vlaanderen.
Nevele was dus in de tijd van de Guldensporenslag (1302) al een stadje, wat wijst op vroege handelsactiviteiten.

Donjon van Nevele
De heer van Nevele woonde in de 11de-12de eeuw in het centrum van Nevele in een omwald versterkt kasteel in de buurt van de kerk. Door oorlogsgeweld in 1381 werden het kasteel, de kerk en de meeste huizen van Nevele vernield. De heer van Nevele nam daarna zijn intrek in het kasteel van Ooidonk in Bachte-Maria-Leerne. Het oude kasteel werd uiteindelijk op de woontoren of donjon na volledig gesloopt. Uit diverse documenten van 1488 tot 1699 blijkt dat zich in deze woontoren de woning van de baljuw of griffier bevond; dat onder zijn woning de rechtszaal was ondergebracht en dat op de tweede verdieping de gevangenis lag.
Van deze woontoren staan nu nog twee muren overeind (Cyriel Buyssestraat 6). De donjon won in oktober 2017 de Publieksprijs van de Vlaamse Onroerend Erfgoedprijs.
Meer info: boek "Versteend, versterkt, verborgen! De resten van de donjon van Nevele van nabij en in een ruimere context bekeken" van Luc Bauters, uitgegeven in 2014 door de heemkundige kring Het Land van Nevele.

Graaf van Horn (Filips van Montmorency)
heer van Nevele Tijdens de godsdienstoorlogen in de 16de eeuw hadden Nevele en omgeving sterk te lijden onder plunderingen en beeldenstorm. De bekendste heer van Nevele en graaf van Horn, Filips van Montmorency, werd samen met graaf van Egmont als gevolg van deze strijd onthoofd in Brussel op de Grote Markt in 1568. De heerlijkheid Nevele werd verbeurd verklaard en Nevele heeft zich met moeite van deze slagen kunnen herstellen. Op 5 juni 2018 is het precies 450 jaar geleden dat de graven Egmont en Horn werden onthoofd. Vier verenigingen (Het Land van Nevele, heemkring Arthur Verhoustraete, heemkring Scheldeveld en KGKE Deinze organiseren dan samen een herdenkingsfietstocht door enkele gemeenten van het historische Land van Nevele. Lees meer (13.3 kB) over de activiteiten die in 2018 worden georganiseerd naar aanleiding van de 450 ste verjaardag van de terechtstelling van Egmont en Horn.

18de eeuw - heden
Pas in de 18de eeuw was er een verbetering merkbaar, maar de 19de eeuw was weer zwart en hopeloos. Het Schipdonkkanaal werd in 1847 gegraven.
Beide wereldoorlogen trokken opnieuw een spoor van vernieling.

Meer info:

  • Heemkundige kring Het Land van Nevele, voorzitter André Bollaert, tel. 09 371 68 63, bollaert.andre@telenet.be, website. De heemkundige kring gaf eind 2017 een boek uit over de heren en dames van Nevele (18 euro).
  • Streekmuseum Rietgaverstede, Camille Van der Cruyssenstraat 60, 9850 Nevele, conservator Jan Janssens, tel. 09 371 83 39, fax 09 371 46 95, janssens.jan60@gmail.com
  • Publicatie (december 2017) "De geschiedenis van Deinze en 't Land van Nevele in 112 verhalen", Stefaan De Groote, 24 euro (te verkrijgen bij Standaard Boekhandel en Letters & Co in Deinze en dagbladhandels De Rotonde in Nevele en 't Pestelijntje in Hansbeke)